Mga binal’yan

Pinaruba ni Atienza an antigo na Jai Alai building. Sa klabira sini, tinugutan ni Lim an pagbugsok san Torre de Manila. Pinadagos ini san Dyep ni Erap. Sa tibag’uhi na kapitulo, tunugot na nganyan an Korte Suprema, wara na ini puru-pundo. Ayaw kalangkag, kay an mga building sa palibot sini, masurunod pa. Kun rubaon pa ni Erap an Rizal Memorial Coliseum, sugad na nag’ud ini sin budyak; di’ na ngana kakulog an nasunod, kay mayon na sin nauna.

Daghanon an pinagmaruba. Sa ngaran nganyan sin modernismo, na mailn kasangay san tsins’iskaming. Halimbawa, daan na pag-imudon kaya angay tukalan sin bag’o. May iburugsok na mall, na badi suludan sin daghanon na Jollibee nan McDo nan klinik ni Belo.

Urhi na ngani sira. Sa Sorsogon, awaton na ini hinimo. Niyan, natahuban na an katedral, an mga imahen ni Pedro nan ni Pablo, san Jollibee, nan manglain-lain na tindahan nan paradahan nan luda’an. Kaipuhan pan’o san simbahan an renta.

Dini sa Bulusan, may gasolinahan sa patio, may punerarya sa balay na antigo. Kun sin’o an tagsadiri, kanira an pagbo’ot. Magdiwal-diwal hamok an naaawa nan nagdudumot.

Inhihimo, nangyayari, ini maski diin na nasyon. An simbahan na di’ na insisimbahan, nahihimo na inuman o sayawan o restawran. Tidi’anisi na hamok kun himoon na museo. Kun an mga templo nan simbolo sin kabayanihan o katalingkasan di’ na makainspirar, o raparapon sin rebisyonismo, mawawara an kahulugan san mga ini; magiging mga semento nan palitada na hamok: nagdadaan, nawawara sa uso.

Sugad san mga dati na kagamitan: alat, ringka, sadok, nigo, bay’ong, saligsigan, lakob, bisu, losong. Kun gusto niyan maimod, diri sa dapog, kundi sa museo, o balay sin mayaman. An mga imahen san nakaagi, mababasa nan masisikop na hamok sa mga istorya sa internet. Kun nahugak pa magbasa, di’ na nag’ud ini igbabaragat, labi kun mas makusog sa an bugnot san mga tsismis, ipamutang di’ man peyk na balita.

May mga pambihira na sibilisasyon san nayntintaklaon. May mga syudad na nagkaka-urukad sa irarumon sin ingod. Bagaw san mga tangkod, nagrampahog an mga ini dahil sa pagkasakop. An nakasakop, wara man ini pang-atamana, wara man pan’o pagmakulog; pinangruba, pinangsunog. Ungod ada ini. Kay maski dini sa Pinas, daghan an building na rinuba sin bomba san pangkinab’an na gera.

Gera o mall o iniyot-iyot sin hadi-hadi, sintomas ini na mga pagraot, sa palusot na tsins’iskaming, sin pagkaarkabos sa yaman nan kapangyarihan. Ugaring, kun umabot an mas makapangyarihan, hapdos, kamatayon o an mas makwarta pa kanira, magkakaturukalan manta ini na mga palasyo, nan mga simbolo sin kapangyarihan o presensya.

Kun swertihon baga, na diri intiro matunaw, mayon sin magkakaturuda, na pagtatangkudan san mga makatarup’ak: an mga binal’yan.

__________________________
Retrato tabi ni Sg. Salamat po.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s