Dyip: Retrato sin umá

Unabót si Nonilon. Dini nganyan ngon’a kanira, kura Inoy Simeon, habang wara pa trabaho gihapon. Syempre kay bata, wara man sa kanira ini problema.

Daghan an hapot sa isip ni Inoy Simeon. Paano daw makatrabaho gihapon, kun an trabaho na gusto, yadto, nan an matrabaho, uya? Kun trabaho kunta an hanap, tutal uya na, may trabaho man dini, akay diri dini na ha’k?

Dini ini kabuhay, dini pagdako, si Nonilon, sa umá. San saday pa, wara man sin mapawot na himo’on, wara sin ubra, kay an ubra sa kabataan, uyag. San magsoro-soltero si Nonilon, nakaagi sin mga kaamigo. Nadiskubre an pamasyada. Sa Central, sa dagat, sa barayle. An dati na ruyag pag-upód sa bulangan kun Domingo, o sa pururók kun Lunes, naliwanan san sadiri na ralakaw san mga kaamigo.

San pag-igagradwar niya sa hayskul, nagpaaram si Nonilon pagsari sa Manila.

Nabilin si Inoy Simeon sa uma. Nabilin, nabayaan. Di’ man nag’ud nawad’an, kay para kaniya, ini na uma an buhay niya. Dini hali an kaniya istaran, pagkaon, an kusog niya sa oro-adlaw. Dini, an pamati niya, nag-aagyat an uma sin kaunót. Na kun di’ niya tunguhan, mabubudlayan an uma, mauuyam. Kaya pirmi siya andam pag-arado, paghingayad san mga layhon, paghilamon, pagpatubi, pag-ataman san mga tanóm. An katukal sini, an ani pag-abót sin sulit.

Kaipuhan man niya sin kusóg sa paglabay sin maraót na panahon. Kun arám pa ni Inoy Simeon, nakipagungot pa siya sa mga himo na maraót sa kaniya kolokasyon, sugad san pagpasulód sin produkto na mas barato, hali sa iba na nasyon, sugad san pagkontrol san saód sin nagkapira hamok na tawo o sektor.

Pira kasemana an lunihis, nagpaaram gihapon si Nonilon, nan san kaniya pamilya.

Pagtaliwan san bata, na nahuhulit-hulit, natatan’aw niya an umá, an layhon, nan san paray na niyan bû’hag na. Malin nag-iistoryahan sira, sa surumaton na sabot hamok nira. Nadudumduman ni Inoy Simeon, san panahon na ini na layhon sayo pa’k na baniká. Lab’ugan sin karabáw, tap’ungan, si’akan. Sa ulután sin pagpalab’og, pagtap’ong nan pagsi’ak, turugon ini na banika. Nabuhay hamok ini san inarado, pinatubi’an, nan inumá. Tuna sadto, amot na man an naani dini na bunga.

May mga paraoma, sa pagkararani, arám ni Inoy Simeon, na di’ man nag’ud nag-uumá, kundi naghuhulát hamok san bunga san tanóm na awat na. Kun nangaipo sin kadali o may naagyat, pinupulód pa an kahoy na inhuhulát an bunga. Sugad kun Nonilon, may kabataan sin umá na habo mag-umá. Pinili nira an baniká san syudad, kaysa sa layhon nan gubón san umá.
______________________________
An retrato tabi, kuwa sa Manapao, Gubat.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s