Taon san umagak

unspecified-2Mag-ogma!’, bagaw san solog. ‘Unabot na an taon san solog! Arriba! Arimunding-munding kapsula! Tukturaooooooookkk!’ Nan sugad sin pagpatala sin kusog o kabatiran, dunupa an solog, nan kunalapakapa.

Sa pagkararani, may nakabati man na solog, na unirog pagganya. Kunurarat man nan tunuraok. Mamangno, nagpasirimbagan na sin turaok an mga kasologan sa bilog na bongto. May makusog, may paas, may hababa, may sungaw na sugad sin sa solog-solog pa hamok. Mala, sugad sin may alarma sin sunog sa biglaan na pagtururaok sin mga solog.

Sa mga tagahan nan barisbisan, nag-aralto an mga umagak. Nagkurutak, nan namarariskanan. Hinat an mga liog na nagrilingot-lingot, inhihimati kun diin an sentro san kariribukan, kun nano nag’ud baga an dahilan. ‘Kutaaaak! Kut-kut-kutaaak! Nano daw yun na ringsal? Nano an dahilan?’

‘E, nagkakariribok an mga solog, kay taon nganyan nira niyan… Namaghambog man…’, bagaw sin sayo na dumaraga.

‘Taon nira?’, bagaw sin sayo na kararaanan. ‘Taon sin mga solog? Iya, nano kita, na mga umagak? Kan’o man an taon ta? Mayon man ada kita? Akay sira hamok? Nano kita, sa kinab’an sin kamadlosan, bulan-bulanay??’

Nagkariribok man an mga umagak. Kunusugon an kurutak. Nagkikiribol-kibol an mga liog, aburido an kanira tono. Mala, hasta san kayamsukan, nagbaratok man. An mga kusmag, nag-iringaw. Kun tag-uran pa hamok, badi maghuhuruni pa an mga pakla.

‘Di’ kita magpatugot!’, bagaw san kararaanan. ‘Ipaglaban ta an ato lugar sa kamadlosan! Panahon na na kilaon an ato ambag! Tama na an pagbasang-basang sa ato!’

‘Tama’, bagaw san mga simbag. ‘Ibagsak an mga solog!’

‘Aw, ayaw daw ngon’a’, bagaw sin dumaraga. ‘Mapopo’o man ada kita kun wara na sin solog…?’

‘A… Ipantay an kamutangan san kaumagakan!’, bagaw lugod san kararaanan. ‘Iusong an pangaipo san kaumagakan! Martsa! Martsa na!’

Sadto mismo, nagmarartsa an mga umagak, bungyod an mga dumaraga, karabit pa an mga siwo. Wara man to’o sira pakaharayo, kay may nagsurusog kanira, nan pinangpauli sira. An iba, nahadok san daghanon na kaayaman sa dalan.

Sa kanira pakihalyaw sa kapwa umagak, padagos an kanira huruding-huding san kanira pagkadisganar san diri patas nira na kamutangan. Sira an nagdadara sin bunay sa kanira lawas, hasta mahulog. Sira an naghihilumhom san mga bunay, hasta maging siwo. Nan sira an nangataman san mga siwo, hasta magdaragko nan mamagpakasolo. Toto’o man an kanira mutu-muto.

Nawawara-wara hamok ini, kun nauli an solog na nagdudurugo, o pilay-patay, saramad hali sa bulangan. Mahod inuuli an solog, rinupdupan na, may kaatol na na luy’a. Ma’o ini an nagpasabot kanira, na diri man solog an may sala sini na sala na sistema. May mas hataas pa. Ugaring, di’ pa nira makokontra; di’ pa kaya maski pira na samparak nan tuka nira…
____________________________________
Retrato tabi ni Alma Jane Gamil. Salamat po.

Advertisements

2 thoughts on “Taon san umagak

    • Salamatunon tabi. Ayaw hamok kamamarit pagbalik gihapon, kay di-diyu’ay man ‘gud hamok sini an nagbabasa; mas diyo an nagkokomentar. Kaya, kun baga sa puno sin hagis na may bunga, maski maalsomon, kun diyo an maglalabay pamurot o pamukdi, makadaghan ‘gud sin habak-habak pauli…

      Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s