An baláy ni Muló

11200805_872612332811929_5042816047942964220_nDini sa uma, harani sa bulkán, sa itaas hamok san danaw, sa barisbisan san mga salog nan sapa sini na mga kabubudlan. Dini na pagmuklat si Muló, bata sin mag-asawa na dini na man nagdaragko, nagkaasawa, nan nagbilog san kanira pamilya.

Di’ man ‘gud sira nawawad’an. Mahod kinukulang, pero di’ nag’ud nawawad’an. Kay dini sa uma, sagana sa manglain-lain na makukuwaan, sin pagkaon o kagamitan. Maugay an uma. Hasta san hugakón, inaataman niya. Kay may bunga an puno na tinanóm, may nakukuwa man sa lagalag na balagon.

Nabilog an balay nira hali manta sa mga biyaya san uma; batog sa harigi, hasta sa bubóng. An mga harigi hali sa masarig nan kail na puno. An mga lunob, linipit na kabuluan nan anahaw. May mga kadailan na bala nan patóng, may bahi na tukód nan mga kahoy na salóg.

Hali dini hasta san iba pa nira na mga kagamitan, an aparador nan san kaban, an lamesa nan mga ingkudan, an mga bisu nan mga koron. An kutsara nira nan mga pinggan, hali sa gahinan.

Syempre, sa paglabay sin panahon, sunaday an uma. Binarahin, nagka-iribanan, nagkatiripakan. Hunarani an bungto, sunayon an pagkadto. Sa pagkuru-karadto, may nadadara hali didto. Diyo-diyo, huninglo an balay nan san nasa sulod sini. An mga pinggan na bagol, natukalan sin losa, nan naging plastik. Dunaghanon pa an gamit na plastik. Plastik na tabo, plastik na balde, plastik na mantel na gamit hamok kun pista, nan pangpista man na plastik na kurtina. Hasta san sadok ni Muló, natukalan sin plastik na kapote.

Huninglo man an sulód san isip, san napurot hali sa bungto. Sugad san nabati na mayad nganyan an gana san didto nanarabaho sa Manila. Kaya, an gurang niya na bata, tunaliwan, punakadanon sa Manila. Pagbalik, may guyod na na asawa. May bag’o pa na istorya. Siya nganyan, titataliwan naman, pakadto sa Arabya. Didto nganyan, mas mayad an gana. Nag-iistorya siya sini, nagbabati hamok an asawa, na madamuon an pomada.

Pira kataon an lunihis, bunalik an bata, may dara na manglain-lain, hali sa abrod. Mga gamit sa dapog; pangtusta sin tinapay, pangpuga sin prutas, abrelata, iraidan, nan mas daghan pa na plastik na butangan. May bag’o sira na bentilador. Bagaw ngani sin sayo kanira, mas mayad kunta nganyan kun may tibi pa. May mga relo pa sira, tagsarayo sudlay, nan mga habon na mahamot, nan syampu para sa buhok. May guyod man gihapon na asawa, maski iba na man an hitsura; may tatu, wara na an de-pomada.

Paghali san bata, pabalik gihapon kun diin, guyod an sayo pa na bata ni Muló. Wara man sin pagruha-duha si Muló, kay kabungyód san ginuyod na bata, an maw’ot niya sin mas daghan pa na gamit, para kanira, nan para dini sa balay nira. Kun mababati ngani ada siya, badi nahihimunta niya niyan sa isip, ini na balay, na diri na kahoy nan bala nan anahaw, kundi rimot na himo sa semento nan galbanisado, nan daghan an gamit sa pahayahay. Di’ na pagpaparatakpulan, o pagbabantingan. Ma’sarig pa ini na kaniya balay.
______________________________
Retrato tabi Alma Jane Gamil. Salamat po.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s