An pangalít

honestoBagaw sini na nakasurat sa retrato:

Maging onesto; maski an iba diri, maski an iba habo, maski an iba diri pwede.

Pwede man sabihon:

Ayaw pagbubuwa; maski an iba buwaon, maski an iba gustuhon magbuwa, maski an iba diri pwede na di’ magbuwa.

O, kaya:

Ayaw pangalit; maski an iba makalit, maski an iba hilangkagan an pangalít, maski an iba di’ nag’ud nakapugol pangalit.

Bagaw ni Khaled Hosseini, awtor san The Kite Runner, an pinakamaraot na kasal’an, an pangalit; kay nganyan,

Kun magpatay ka, kunalit ka sin buhay, sin magurang sa bata o sin bata sa magurang o sin asawa o sin kamanghod o sin amigo.

Kun magbuwa ka, kinalit mo an kinaadman san kaistorya mo, nan san kaniya diretso na maadman an totoo.

Ambot daw dini sa Bulusan kun akay wara sin termino sin pagiging onesto. Angay ada sabihon na an kahulugan hamok san Honesty Is The Best Policy, Si Honesto An Timayadi Na Paralampaso?
_____________
Retrato tabi ni Sg. Salamat po.

Advertisements

Sine: An Parapatás

The_Equalizer_posterTitulo: The Equalizer
Taon: 2014
Aktor: Denzel Washington

Kun maluya an kamutangan, an hinahanap, bulong o remedyo. Kun mahadlat, huyop o hapihap; kun raparap, antipara; kun irig, banting o tukod; kun bari, laki-laki; kun matapsi, asukar o asin; kun maasgad o masagrat, tiblang; kun gisi, tangbol o tahi.

Sa pag-itan sini na mga solusyon, sinusunip, pinaipit an suhestyon sin pagpangadye, pasensya, nan ‘ti’osa ha’k sin diyo pa… mamangno so’n…’

Ini ugaring na mga kamutangan, dara sin naturalesa o pakatupar o sadiri na desisyon. Pan’o kun an remalaso himo sin iba na tawo na may pangsadiri hamok na tuyo? Na makunong hamok kun nasumo na siya, ubos na an data mo, o minatay ka na? Pan’o kun dahil sini na pagyaaw nawara an paglaom mo nan naraot an puturo mo? Kaipuhan mo na sini an pagbalos, o an iparatás.

Masakit ugaring ini hanapon o maagihan. Pwera sa imahinasyon, kun diin maski nano, pwede mangyari, maski kan’o, maski kunay. Sayo na paagi na maimod ini, sa sinehan, syempre. Kay ma’o man ada ini an una nan urhi na gusto sin parahimo sine: an buhayon o gatungan an imahinasyon san paraimod basi, maski sa halip’ot na panahon diri siya magsolo sa kaniya indignidad.

Sa kadaghan sin pelikula, kun nano-nano na titulo an binutang: Ang Panday, Pedro Penduko, Superman, Batman, Darna, Lastikman, Zorro, Robin Hood, Captain Marvel, Captain Barbell, Captain America, Kapitan Kidlat, Kapitan Inggo: Kumakain ng bala, Pepeng Agimat, etsetera. Ini hamok na sayo an dineretso an titulo sa papel nganyan san bida: The Equalizer.

An ordinaryo na bida, mahod bata na maskulado na mestiso na may uniporme, kapa o kabayo o kapote, nakalupad o may anting-anting o di’ nadudul’tan sin bala o budyak. Ini na Equalizer, ordinaryo na empleyado sin bakalan martilyo nan lagadi, may edad na, nan kun sa lahi, napalain nag’ud, kay siya, negro.

An amigo niya na biktima sin mafia na Ruso, sayo na beses, kinastigo san mafia. Inhuron kunta niya an mafia sin mayad, wara pagtugot. An ultimo na solusyon, patasan. Dini lunuwas na kaya ngay’an niya patasan (patayon) sin durungan maski pira na batikano na mafia. An kakayahan niya, hali pa sa dati niya na buhay bilang operatiba na diri nag-eeksistir. Pira pa na kaupod niya sa trabaho an naapi na dinanunan niya pagpatasi. San habo magpahunod an mga Ruso, kinadto niya an puno sa Rusya nan pinatasan man.

Malin di’ pa mahuhuman an istorya san Equalizer. Badi may kasugpon. Sa ungod na buhay, padagos man an pangaipo sin parapatas dini sa disbalansyado ta na kamutangan. Kaya ada diri hamok sa sine ta pinaimod ini na pangaipo, kundi hasta sa pakisayo ta sa mga artista na an papel sa pelikula, mga sugad sa ato na saragday nan maluya o intutumus-tumos. Binoboto ta an kabataan sin politiko na naimod ta an tinios sa hapdos bag’o namatay. Tinatapo ta an pag-abot sin mga mensahero sin pagtubod nan kusog na wara makadaog. Inaako ta na ato man an panggana sin mga parauyag nan boksingero bilang kaupod san ato namutangan. Pinamatian ta an pabati sin pagmaw’ot sin hataas na pwesto sin mga tawo o politiko na may solusyon nganyan sini na malin gumok ta na sosyedad.

Kun naggagana na an an parapatas, nan nangluluya na an parayaaw, malin gusto ta gumanya maski sa sulod sin sinehan. An ato pagpugol sini na igaranya, naluwas na hamok sa panggirabo, sa pakatung’as (catharsis) na halip’ot nan malin sa isip man hamok.
______________
An retrato tabi, hali sa internet.

Valentine sin mag-padi

neil‘Haen ka, padi?’

‘Uya, sa balay. ‘Kay?’

‘May kadto’on ka niyan na adlaw?’

‘Aw, di’ mapa-Likod, mabisita san kabaktinan?’

‘Mayad-ayad. Iya, nano, pwede mo ihapit yadto na insabi ko sa imo, do’n sa may Lubas?’

‘Tsk, atog, padi, masakit ‘gud yo’n, kay kun may makabatik sa ako do’n, manta… may kapatay kita so’n sin sunog…’

‘Mga sunog mo man… Para ihapit mo man hamok, kay tama-tama kay bisperas san valentine…’

‘Kadtu’a na hamok…’

‘Na lalaki… atog kay inluluway-luway ta man…’

‘Iya, iba na’k an ipahapit mo, Kun gusto ka, hat’dan ko sin singko kilos na kilya… Up’dan ta pa sin gubok… nan sin tungol… Nano?’

dararo‘Mga tungol mo man… Nakabaro ka sin valentine na nagregalo sin tungol? Kun habo ka, ayaw na hamok…’

‘Malo’od pa… sa pasko na hamok, padar’i sin parol na pambihira…’

‘Hmp. Badi ako uga’ng do’n an masala pagsumat, ha?’

‘Aw, na’ ba’ yo’n, padi…?’

‘Matagal sa imo…?’

‘Tsk, hala na, ako na so’n an bahala, ayaw na sin karibok…’