An parolado

parolTsk, napanalian kita sini na Bag’ong Taon na sugad sini…’

‘…Na mauran, may bagyo…?’

‘Diri… Mabudlay…’

‘Aw, syempre, kay mapinit-pinit, …malumlom…’

‘Diri… Didto niyan, badi namagharalas-halas na an mga dancer… baha an inumon, …may litson, konsyerto, halaba na linya sin arina, ha ha ha… nan do’on pag-alas dose, papurutukon an uzi, glock, 9mm, hasta san mga sulpot…’

‘Nano baya an insasabi mo…?’

‘Tsk, atog, mas bale wara ako pag-ayo sin parol… Yadto pa kunta ako niyan… nakabalikon lugod ako…’

‘Parol? Kay nano baya na lugar an insasabi mo?’

‘Diin pa, di’ sa Bilibid…?’

‘B-bilibid…? Oy, oy, oy, ayaw ako pag-iimuda sin sugad so’n, ha? Magahoy ako pulis!’

‘Hah, ma’o pa?’

‘Salbakot na… Tanoood…! Yaaaaah!’

An masiram na tunog sa Bag’ong Taon

rag'moBag’ong Taon na naman, magkakaluwas na naman an mga paputok na maringsalon. Pagkaaga, daghanon an silhigon na panit san paputok. An balita, labi sa telebisyon, makangingirhat sa inpapaimod na mga nagka-urutudan sin guramoy, naputukan sa siki o mata, nakulugan na gurang, bata, nagpaputok o wara. Bibilangon man an nagkamaratay sa sunog o sa lugtok sin bala sin badil… Ay, ba’adaw…’

‘Atog, ma’o. Di’ nagkakarileksyon sa taon-taon na parareho na balita. Imbes na gastuhon sa handa, binubutang ugaring sa paputok na rumpas tulos sa pira hamok na segundo…’

‘Ay, ako, di’ nagud ako so’n na mga paputok, na nganyan bawal, pero di’ man indadakop. Niyan na Bag’ong Taon, paputukon ko sa hiwa ko an ragamo sin dulsi na pili…’

‘Mayad pa. Makabusog na, wara pa danyos sa lawas o sa sadiri…’

‘Ma’o. Iya, hala, kay makadto ako kura Eva sa Likod, kay kun maubusan ako sin dulsi na pili…’
________________
Retrato tabi ni Alma Jane Gamil. Salamat po.

Istoryahan sin mag-amigo

mag-amigoMaupod ka?’

‘Aw!’

‘Iya, uga man ha’k ini na balon ta… Di’ ka’k maghanap sin tul’ang, ha?’

‘Aw!’

‘Maano ka man didto sa uma? Di’ ka man makagapot sin sundang… Di’ ka man makapurot sin radag na lubi…?’

‘Aw! Grrrr…aw!’

‘A, ikaw an manguwa sin tubo san abaka? Hala… presentado ka nag’ud, ha?’

‘Aw!’

‘San Pasko, tay’ad daghan an namagkaroling sa ato, inparaaralaw mo…’

‘Aw! Aw!’

‘Patawa… Di’ man yadto namagpakasabot san patawad mo… An nasabutan nira, an batok mo… di’ nagkaharadok…?’

‘Aw! Hmmm Hmm Aw!!’

‘Inpasayaw-sayaw mo an ikog mo? Iya, kay di’ man naiimod yun kun gab’i…’

‘Hmmh Hmm…’

‘Oo, pinatawad ko na ikaw… basta sa otro Pasko, umisip ka man sin paagi na diri mahadok an namagkaradto sa ato, ha? Kunsabagay, wara man ngani kita iharatag na maski manintimos, ha?’

‘Aw!’

‘Nano daw kun humimo kita sin paputok na patong? Di’anis ada?’

‘Aw! Grrr Aw!’

‘Hmp, madale ka na naman…Di’ ka man ngani nakadanon pagkalap nan pagsapsap…’

‘Aw! Aw! Aw!’

‘Wara man didto sin suruhayon sa puno san patong… sin’ o man an pagsusuhayon mo?’

‘Hm hmh… Aw!’

‘Ayaw na hamok, kay wara man ngay’an kita ibarakal sin gas… ambot mapangisgan pa kita kun kuwaon ta an sa gasera…’

‘Awrrr…! Aw! Aw!’

‘Ma’o… bumatok ka na hamok sa Bag’ong Taon… nan mahanap man ako sin basiyo na lata, kay girimbalon ko man, ha?’

‘Aw!’

‘Hala, payt…’
____________________
Retrato tabi ni Alma Jane Gamil. Salamat po.

An parapadagát, kun tagdagát

sakayanNiyan na tagdagát, napipiritan mamunay an parapadagát. Pinipiliw niya an kaniya sakayan, nan hinihingayad; tinatakpulan an agihan sin saghom, hinihingayad an katig, liniliha an parte na may lumot, nan pinipintahan gihapon, basi humalaba pa an buhay san sakayan, nan san pagpadagat.

Babawion na hamok an gasto sini kun mayad na gihapon an panahon. Basi pa kun di’ na mag-awat, kay, ho, maBag’ong Taon liwat, daghan an maghahanap sin lab’as, nan mangaipo man sin gastuhon sa paghanda. Pira pa kaadlaw, maentra gihapon an klase, mangaipo naman sin balunon an kabataan…

Pakatapos san paghingayad san sakayan, hihingayadon man an hukot. Susursihan an gisi, rerematihan an mga sugpon, o tatangbulan an daragko na luho. Ma’o man an mga bobo. Kun may makuwa na bamban, dadagdagan pa. Rereparuhon man an banwit.

Myentras na inhihirimo ini, nagsasakay man an isip san parapadagat. Mahod nakadto sa kamaranghod na yadto ugaring kun diin man na luyo sin lawod, sa nakaagi pa hamok na Pasko nan sa mga nakaagi pa san una. Nadudumduman an mga kaupod san sayo na Pasko na diri na kaupod niyan.

Napakadto man an isip sa nagdadako pa na pangaipo nan sa nagdidiyo na nadadakop. Namamaw’ot na, kun dumako man kunta an kaniya sakayan, matataparan kunta an mga ini.
____________________
Retrato tabi ni Sg. Salamat po.

Kadaanan na medyanotse

pinakro na palawanMadi Lunding, may tuda pa kamo na taba sin tayuba?’

‘Mag’ano man in tayuba? Nahuman na’k an Nabidad, wa’  man kita pagbagatan so’n…’

‘Bagaw man ni Padi Bundoy, ma’o yun an minedyanotsehan niyo? Daghan ngani nganyan an tuda…?’

‘Hmp, pinahagobohoban ka man, ha? An minedyanotsehan mi, pinakro na palawan…’

‘Diin ka man panguwa sin tayod?’

‘Dinara dini ni Oya Choleng, hali sa Kalo’ko, sa Odikin… pamasko man ada sa amo… Inatulan mi sin sekolate… Di’anison man, kay kadaanan nag’ud an amo handa…’

‘Mayad ka pa daw… Iya, di’ wara man ngay’an kamo sin taba, ha? Atog kay bagaw ko, isanlag ko kunta…’

‘Hmm, di’anis man baga an sinanlag sa lunop…?’

‘Aw, ma’o… Iya, mahapot na’k tabi ako… Pan’o baya an tama na pagpakro sin palawan?’

‘Daghan man ada an paagi so’n, kundi ini na ako dini kusinero…’

‘Si Padi…?’

‘Nyan… an tukdo ko sini, ma’  ini. Panitan  sin ungol an palawan, basi mahali an mapait na parte, gipadon sin saragday, kay magub’at baga ini sa tiyan? Nan parugi’on sa lunop na sige ha’k an luskay, basi diri mamarahan nan magdukot…’

‘A… Iya, nano an inbubutang niyo, asukar o asin?’

‘Aw, kun nano an uyon. Maski arin, pwede…’

‘Aw, hala, kay kun makaalidad man do’n, mapakro man ako sa Bag’ong Taon…’

‘Mayad-ayad…’

‘Iya, hala tabi, Madi… Salamat.’

‘Hala…’

Pagbatog san suhót-suhot

bito'onHoy! Ay, ba’adaw ini na masimba, kay tuspukon pa… Hoy! Pagmata na, kay kangina pa sin kabagting… Mamangno do’n, remate na…’

‘Mmmm… Uhhhh… Nangaturugon pa ngah….hohhhummm… ni…’

‘Nangat… ma’o daw kita, kay bunuso gihapon sa higdaan… Buhat na, kay nagbabagting na…! Mamisay ka pa so’n na imo higdaan, manghihimgo, manglilimogmog, manudlay, maliwan… Basi kun maubusan kita sin ingkudan, ha?’

‘Hmp… nangaturugon pa ngani…’

‘Bagaw mo, maupod ka pagsimba…’

‘Hmh… mapiniton…’

‘Aw, di’ nadara sin alikmod…’

‘Huhhh… makayuyungka…’

‘Ay, daghanon na paano-ano. Kun masimba, sumimba. Diri, kun diri, dimunyo na… Kangina pa kita sin kahulat… Hala! Kun di’ ka maupod, magsanlag ka, ha? Pritusa an bunay do’n, nan san uga na lawlaw. Panubong san baktin, nan tukdagi an manok. Nan luwasan an mga rerason didto sa tinampo, basi maligis paglabay san traysikól! Nan silhiga an mga dahon san langka, ha?’

‘Maupod ‘gud… Hmp!’
______________
Retrato tabi ni Alma Jane Gamil. Salamat po.

82. Bata Hanggan Na Hamok

bata.batuta

1.
Ay, na bata ini
Nano na naman baya an imo natatan’aw
Na biyo na nakuros yo’on na imo agtang
Nan nabuka an hiwa sa pag-asdang?

Kada adlaw, bintana sin kangalasan
Mata an ihiringgop sa naaadman
An mga guramoy andam sa pagtakma
Gumok an buklis sa pagbuk’ad sini na bag’o sa palad.

Maabot, bata, an adlaw
Di’ ka na ‘gud maruruyag sa pagduru-dung’aw
Tatandaan mo kun diin dapit an natatan’aw
Nan lulusadon, sususugon mo kun hain man.

Reparuha baya, na kun iba na man nag’ud
Malusad ka sin talod basi an naruruyagan puruton
Talod na man an sasakaton
Kun dara na an nahupol.

Im’da baya, bata batuta
Wahi’a an sanggantang mo na muta
Kay nag-iiba an imo nasisilhag
Niyan, an makolor nan may tunog an makaruruyag
Buwas-buwas, an matam’is nan mahamot an mauutadlan.

Mamangno, an daghan nan makintab na man an lalanaton
An mga una na pinangpurot nan tiniripon
Paglalabay-labayan na hamok
Kun diin rinap’ok sa piliw-piliw sin limot.

Kaya niyan, ay, na bata ka
Ini na mga hulit, ayaw man pagbasang-basanga
Lugod mahinog ka sa tama nan ungod
An pagkatawo mo, makaagi sin tunay na kusog
Nan an taririk san kinab’an mo imo marirop.

Di’ ka man lugod maging hagas
Sa nano man na imo kakayahan
Hampangon mo an mga pagsukol
Manindugan ka sa imo pagtubod.

2.
Ambot baga kun an intutukdo ta kanira
Bagay nan ungod sa gusto ta?
An liso ada na intatanom ta
Mga burak an ighahatag
O kaging’otan na wara data?

3.
Kun an tawo bumaya san siya saday pa, makalihis an halaba na panahon, maski an edad mo daghan na sa di’diyo niya na natipon, kun madumduman mo an kaniya pamandok, sa pamati mo siya man gihapon an gurang, nan ikaw an manghod. Tuna siya humali, daghan an pasuruhay na maagi; mga gera nan pasarali, na malin oro-adlaw, nababatugan, maski tag-awat na, nan talagsa an, nahuhuman. Badi daghan man nag’ud an wara na niya kasarihi. Daghan man an mga panahon sin pasakit na wara na niya kaabuti.

4.
Pwera sin mga kanta na pangPasko, daghan pa an kanta na pwede sabihon na pangbata. Ini na kanta ni Bob Dylan na Forever Young (1973), malin kanta para sa mga bata. Mga pangadye nan pagmaw’ot na angay hilwason sin maski sin’o.

An Forever Young san Alphaville (1984), sayo man na pagsaludo sa pagiging bata, na malin mas binutang an pamati sa melodiya kaysa sa liriko.