An bantay

udo sin kandingKangina pa ako sin kalingot-lingot, wa’ ko daw kaagihi… Sin’o daw dini an mahahapot…? Ay, mayad… Hoy…! Howy! …Ku’an! Pwede tabi maghapot? Ikaw tabi dini an sepulturero…?

‘Mmm.. Diri. Pero…, ku’an…, pirmi man ako dini…’

‘A, bantay ka dini? Ay, salamat kay basi pa kun aram mo an inhahanap ko…’

‘…Linubngan…?

‘Ma’o nagayud. Atog, kangina pa ako sin kahahanap…’

‘Kay diin so’on…?’

‘An aram ko, dini sini… kay mala, harani so’on, ho, na pantyon san Insik. Aw, kunsabagay, may mga nadagdag na, nan may daragkuon na balay-balay, na sugad san kun Napoles…’

‘Napo… May pakilaan ka pa na iba?’

‘May pinangtanom ‘gud ako na sipres. Wa’ man ako naiimod… Badi kunta madangba na yadto niyan. Di’ kunta ako mawaraan… ‘

‘Mmm…Badi uyon ha’k yo’n…’

‘Wara. Pinanggabot ada, o pinangsabsab… Hmp. Atog kay manglilimpya kunta kita… Mala yo’n, ho, na kaabay na pantyon, kay maging’oton… nan may mga… aw, nano ini na mga birilog-bilog…? Hmp, marasa pa… Kay sin’o na ba’ dini an sepulturero? Hoy! Aw, na’ ba’…?  Nnn-napakarin an kaistorya ko? Kk-kalag ada y-yadto…?’

kandingPaglingag niya gihapon, naimod niya ini na kanding, na malin nahadukon. Kun pinamatian hamok niya sin mayad, nareparo kunta niya an boses sini nan san kaistorya niya kangina, na malin wara pinag-iba…

Advertisements

An kahoy na taga-dini

pili2Hali sa irarom sini na mga uga na dahon, may buhay na mabungkaras: masarig, diri maaasi-asi paggabuta, kay an kapot sa ingod, hararom nan mahiwas.

Kun but’anon ka, asi sariha. Tamni dini sin semilya, ipamutang hali pa sa Amerika; badi asul an lawas nan an dahon baga, kun iba na ingod an kinaandan, di’ ‘gud yo’n magamot sin hararom. Pagbagyuha so’n, badi dagos man hugpa.

Pan’o, ini ngay’an na bulkan nan san ingod sa palibot, sadtuhon pa, nagkumplot: ‘Ini an ato natad, lugar ta na rimot. Di’ ta kaipuhan sin tanom na pasambang, na maruri nan balagway. Mayon na kita dini sin mga kahoy na dati uya; taga-dini. Sugad sini na pili, masarig sa ginatos na bagyo taon-taon, may bunga pa na nakuwaan sin pagbuhay san tawo.’

Sa iba pa na lugar sini na mga isla, ma’o man an hururon san mga nasa palibot: di’ na pagtukalan, ni pagsakutan, an dati na uya na mga kahoy.

An iba na nasa katungdan, nagdarara sin mga kahoy na estranghero. San mag-uran, madali nagkaruluwa. Pagbarong-barong, daghan an napal’ak. Nagpadagos an mga pagbaha, nan an pag-ay’ay san bulod.

May kadatihan na kahoy na napo’o. May natuda, sugad san pili dini sa Bulusan, na padagos na nag-uulang sa mga kalamidad, nag-aato sa mga barong-barong, nan naghahatag sin pagbuhay sa mga taga-dini.

_______________

Retrato tabi ni Alma Jane Gamil. Salamat po.

80. Kun Bumayà Ka

tangpi‘Aw, napan’o baya si Minggoy, kay sunugad…?’
‘Atog, ma’o… Nagbatog yun san bayaan ni Inggay…’

If you go away on this summer day
‘Mayo baga yadto pagtaliwan? Mala may inkomun dini…’
Then you might as well take the sun away
‘Siga’k sin bulad… Sugad sin di’ masúdang…’
All the birds that flew in the summer sky
‘Mala an angpot… atog, nagkakalupad an mga tamsi, kun nalabay…’
When our love was new and our hearts were high
‘Si Inggay nganyan an inhahanap niya’
When the day was young and the night was long
‘Kun gab’i, habo magturog…’
And the moon stood still for the night bird song
‘Naghihinayod sin bulan, maski dulom…’
If you go away, if you go away, if you go away
‘Ay, daw, ha? Kairo man sini…’
 
But if you stay I’ll make you a day
‘Bagaw, bumalik ha’k nganyan si Inggay,’
Like no day has been or will be again
‘Maogmahon sira pirmi, oro-adlaw’
We’ll sail on the sun we’ll ride on the rain
‘Masakay-sakay nganyan sira sa sudang, mapakatso sa uran…’
We’ll talk to the trees, worship the wind
‘Makiistorya sa kakahuyan, nan luluhudan an hangin’
But if you go I’ll understand
‘Para kay kun nakadumdom, nahibi ‘gud siya…’
Leave me just enough love to fill my hand
‘Wara daw nganyan si Inggay pagbilin sin iba na panumduman…’
If you go away, if you go away, if you go away
‘Marasa pa man, ha…?’

If you go away as I know you will
‘May humot na ngay’an yadto si Inggay’
You can tell the world to stop turning till
‘Mala kay may nasabihan man kuno sa pagkararani…’
You return again if you ever do
‘Wara man ada sini pagseryosoha’
Oh what good is love without loving you
‘Niyan, maski nagtatangkà sa pururok, mahod nahibi’
Can I tell you now as you turn to go
‘Kun nagpaaram nganyan hamok kaniya’
I’ll be dying so till our next hello
‘Sasabihan kunta nganyan niya, na badi mamatay siya sa langkag’
If you go away, if you go away, if you go away
‘Tsk, atog, makaluluoy ini…’
 
But if you stay I’ll make you a night
‘Kun gab’i, kun nandudumduman sini si Inggay’
Like no night has been or will be again
‘Bagaw sini, kun uya nganyan si Inggay,’
I’ll sail on your smile I’ll ride on your touch
‘Masakay siya sa hiyom niya, nan malunad sa hapros’
I’ll talk to your eyes that I love so much
‘Kakaistoryahon nganyan niya an mga mata ni Inggay’
But if you go, go on I won’t cry
‘Kun naimod nganyan niya paghali, di’ man siya mahibi…’
Though the good is gone from the word goodbye
‘Maski nganyan magub’at an pagpaaram…’
If you go away, if you go away, if you go away
‘Karawon ka so’n…?’
 
If you go away as I know you must
‘Di’ na man kuno sadto mabag’o an desisyon, bagaw san maaram’
There’ll be nothing left in the world to trust
‘Abay pa, ini na binayaan, malin nawaraan man sin tawo-tawo’
There’ll be an empty room full of empty space
‘An mga gamit kanira, pinanghali; ambot kun kinarin’
Just like the empty look I see on your face
‘Habo na ada makadumdom…’
Oh I had been the shadow of your shadow
‘Siya lugod niyan, sugad na hamok sin anino san dati na lalawason’
If I thought it might keep me by your sight
‘Badi sa kaiisip, nan kasisilhag sa isip san dati nira na buhay…’
If you go away, if you go away, if you go away
‘Haaayyyy…’

‘Iya, hala, Madi, kay mabakal ngon’a ako tidong dini sa tindahan…’
‘Hala, Madi…’
_________________
Inspirasyon tabi an If You Go Away, sinurat nira Jacques Brel nan Rod McKuen (1959).
_________________
Retrato tabi ni Sg. Salamat po.

Paghulát, pagtangkod

stlHoy, kayna na, agi na dini
Pili na sini na mga tiket
Tangkudi an numero san imo swerte.
May nasilhág ka na numero sa bunáy sin lawa?
May minatáy sa iyo pagkararani?
May nabuhayan?
May intutudkan?
Lunes an sunod na dayaw?
Kan’i dini, taya’i tulos
Laksi, kay kun puman’os.
An premyo kahapon, katunga na dugso
San sayo kahapon, baktin, ulo na sayo
Niyan, ini naman na danoy
Buwás, kun may kano’os,
Badi ma’o man an ilihos.
Ay, taod-taod na ‘gud ini na paghulát
Mala ini na lamesa kay nadumo na
Ini na kamot na may sipit na isururát
Imuda, kay biyo na nangugát-ugát.
Ay, atog, kun aram ko ha’k
Kun kan’o ini na swerte mahapit
Di’ na kunta ako magparapataya
Pakyawon ko na’k ini na mga tiket.
Ay, mala kun aram ko
Na kada premyo, an magkakamit ako
An’hon pa man an pagnobena nan pagrosaryo
Duyan-duyanan na hamok, di’ na magtrabaho.
__________________
Retrato tabi ni Alma Jane Gamil. Salamat po.

An inlalabáy-labáyan

kuyumotParaaaaa! Altuha daw ngon’a tabi ini na dyip mo, kay kun dini kita sa ingkudan magpakaihi! Lingkuasan daw na…’

Nagtuturu-tinawa nan nagpipiriting-piting an drayber na naghulat sa duwa na gurang na lunusad ngon’a. Sa piliw san tinampo, may nareparuhan an sayo na gurang, an nag-upod sa punara.

‘Aw, ho, dulsi kuyumot ngay’an ini na inpaparalabáy-labáyan ta… Aber daw, kay sayudan ta, kun may hinog na…’
_______________
Retrato tabi ni Sg. Salamat po.

Kun di’ pa rinani…

piliNarautan sira, kaya nanglusad ngon’a an mga byahero. Sa nangatak-atak na sudang, naghanap sira sin masisirungan. Sa irarom sin dako-dako na pili sira pakasirong. San yinango nira an puno, nginarat sira nan nahalawhaw.

‘Baba’adaw ngay’an ini kadako! Ma’o na ada ini an tidakui nan tigurangi na pili dini sa Bulusan, ha?’

“Aw, badi may mas dako pa sini. Do’n sa Odikin, di’ dun mahahalian…’

‘Pwera karaw, bagaw ko’k sini, kun intatan’aw hali sa dalan, puno sin biyawas. Kun di’ ta pa rinani…’
_______________
Retrato tabi ni Alma Jane Gamil. Salamat po.

Burulag, maski urupod

OLYMPUS DIGITAL CAMERAPagsangpot sa kanira inkadto, nag-iristorya an mga byahero.

‘Hwewh! Ba’adaw yadto na byahe ta! Kadi’anis! Naimod niyo yadto na pinamara na kabubudlan nan san kapasakyan? Inbilang ko an inagihan ta na tulay, bale kinse intero! Di’anison ngay’an do’n sa Gubat, ha? Daghanon an paninda! Pag-abot man sa Bulabog, makaruruyag an kasag! Sa Putiao, surugad sin paya an kahalagpad san karabit san sinapot! Nagkapira man yadto na pistahan na linabayan ta. Bagaw ko, ‘Ma’ uga’ng ini…’

‘Naimod ko man yadto na kabubudlan nan san kapasakyan, para kay sa katung’anan san ato byahe, naturog ako…’

‘Hm, ako, nagparapaipli uga’ng sa bintana, kay naruraon ako san sudang…’

‘Ako man, yadto uga’ng sa balay an isip ko, kay, tsk, nalangkag ako san kabataan…’
________________
Retrato tabi ni Sg. Salamat po.