22. An Tunog San Silensyo

Makalalangkag magpaabot san Bag’ong Taon. Diri hamok makadadagka an paagi san pagselebrar. Ambot kun akay kaipuhan sini maging mas maramok pa sa karaging, nan mas matingol pa sa ringsal. Sa intero liwat na selebrasyon, ini hamok an kun iba na, nahuhuman ugaring sa urutod na guramoy, sunog na balay, o minatay na kaupod. Daghan pa an nabibilin na silhigon sa palibot.

Sa dako na halaga na bubut’san, an nakukuwa man hamok, pwera san ribok nan ngarat, halip’utay na imlat. Kun halimbawa binakal ini sin kaunon, mas mayad pa an pakinabang, sin mas daghan na myembro san pamilya.  Kun wara sini, badi wara man sin pag-aakudiran o igpapabulong matapos maputukan. 

Kundi, pan’o man ini mahahali, kun sa pag-imod, an wara ipapurutok senyal sin maluya.  Bagaw ngani sa Bulusan, Nano, maluya?

Ini na paputok, malin diri man nagbatog dini sa ato. Kun hali ini sa Tsina, malin an obheto san pagpaputok, bugawon an demonyo.  Para kay malin ini na pagbugaw ta san demonyo, himo san demonyo mismo.  May naimod ako na sayo na selebrasyon san Independensya sa SM West, kun hain sayo na lugar hamok an inhimuan sin pagpaimod sin mga arte na hali sa pulbura, o bagaw pyrotechnics.  An kwitis o globo, kun pinupugkutan, nalayog nan nasuru-sirko an kalayo, nahimo sin manglain-lain na itso sa langit, na may manglain-lain na kolor na dara san kalayo san pulbura.  Mas daghan an nakaimod, mas organisado nan diri peligroso.  Kun sugad kunta sini an himu’on, sigurado na kaogmahan nag’ud hamok an dara sini, diri kulog sin lawas nan kabasulan. Kun imbes na kada sayo magbakal nan magpadara’ugan, mag-arambag nan magselebrar sin sarayo, mas ma-aapresyar pa an pagkasarayo.

Dini sa ato, batog na mag-ber na an ikog san bulan, nagbatog na man an ribok.  Maski kadaghanan sini na ribok, karuyagon, an suma na dara sini sa ato, haghag, maski diri intutuyo. Nano daw an ihanda? Nano daw an iregalo? Nano daw an isabong? Nano daw an di’anis na bakalon?  Malin an pinal sini, ini na karaging san Bag’ong Taon. 

Kun iba na, sugad sin di’anis kun magluway, o umalto sin diyo, nan ispihu’on an diyo na bagay.  Niyan na mahuman na an taon, nano an mga bagay na dapat ipag-ogma o igpasalamat? Kun may maluya man o inmaw’ot na wara pangyari, dapat ada ini ikamundo sin grabe? Malin mayon pa sin iba na mas ngana an kamutangan. Niyan na maabot na taon, nano daw an di’anis na pwede maw’uton nan paghinguha’an? Nano daw an di’anis na nabatugan niyan na taon na di’anis ipadagos sa maabot na taon?

Kun maringsal nan maramok, malin masakit manalmingan sin di’anis.  Mayad ada, magbati san tunog san silensyo.

Sa surumaton san Bulusanon, malin wara man sin kakaob an termino sa Ingles na silence. An termino na silensyo, adjective ugaring, o pagmunda san kamutangan na wara sin karibukan. Maski niyan na 2010, maski abot na sa Bulusan an manglain-lain na bagay na dati wara dini, sugad san telebisyon nan selpon nan karaoke, madali pa man maagihan dini an silensyo. Aramon mo hamok kun diin, kun nano na oras san adlaw, maaagihan mo an inhahanap mo.  Halimbawa, sa baybayon, sugad san Baluarte na lihis sa baybayon san Dancalan.  Sa baybayon san Riro’an.  Sa Pungko, kun tagi-hapon.  Sa tangpi san pasakay, kun wara na an namag-ubra.  Sa Danaw, maski nano na oras, basta wara sin iba na namasyar, labi yadto na kadaghanan nan may mga sarakyan.  Isipa an sadiri mo na nagbuburu-banwit, naghuhulat san pahulad mo na may tumu’to.  Habang naghuhulat ka, tan-awon mo an waya-waya san mga dahon san kahoy, o an suru-siklot san tubi san Danaw sa pangpang. Maabot man an oras san pag-uli mo, badi mas mayad na an pamati mo.

Mas mayad pa kaysa kun namati ka san parabas na papurutok na malin bagaw sobra man ka-ober, san pakurusugan sin paputok, san padaraugan na wara man kahulugan.

____________________

Titulo: The Sound of Silence
Nagsurat: Paul Simon
Taon: 1964  

 

Kun iba na, may bagay na nahihimo o nabibilog maski diri intutuyo, labi kun an tinatagan sin atensyon, an bagay na mahod napapasipara.  Sugad sini na kanta, na malin nahimo nganyan, dara san tunog na nababati san pagturo san tubi hali sa gripo. Kaya ngani ada mayon dini sin linya na bagaw

   ‘…people talking without speaking,
    people hearing without listening…’
 

Malin mayad man nag’ud, kun iba na, na bati’on an tunog na nababati maski bihira pamati’an, o sayudan an naiimod na bihira pagtunguhan.

____________________

AYAW PAGLILIM’TI:

Hapi Nyu Nyer. Kun nakapaputukon, paputuki na ha’k tabi sin laptukay.

21. Pauli Na

Sa kadaghanan na tawo, labi yadto na namagsunod san tradisyon, an selebrasyon san Pasko sugad sin ultimo na na adlaw.  Sa sayo na banda, di’anis an paghinguha na sugad sin wara na sin buwas.

Sugad sini an pinaimod na kamas san katawohan sa mga adlaw na harani na an Pasko: paburukod, paaragaw, padaraghanan sa kapamarakal. May pinamagkuog, may gamuhon. Mayon sin sugad sini kada pag-uuli.

Mayon man sadto na, maski nakaintrahon, di’ man nangyayari, dara san kakulangan sin kakayahan, o panahon.  Isipa an paratinda sigarilyo sa tinampo, paratinda tiket sa ripa, an may inbabati, an mga yadto sa harayo an pagbuhay.

Karkolohon ta an kada sayo kanira.  Ini na paratinda sigarilyo sa tinampo, nakidakop-dakopay sa mga sasakyan, nagkakalit-kalit pagtinda kun naalto an dalagan san mga berlina, nan nag-iikmat an mata kun may maimod na magpapaypay kay mabakal san kaniya tinda.  Mao man an paratinda sin tiket sa ripa, sa mga piliw-piliw san syudad.  Pag-uli nira sa balay, an gusto man hamok nira, makapamunay, basi may kusog gihapon sa masunod naman na adlaw.

An nasa ospital na may inbabati, badi nasa isip pirmi, mag-ayad na an pamati, basi makauli na.

Kun an hanapbuhay harayo sa pamilya, kulang man gihapon an pagselebrar, maski pa mayon na so’n na mga bagay na pwede magamit basi diri nag’ud magkakaralangkagan an magkahararayo.

Sa dalan pauli, nalalabayan an mga paninda sa mga iskaparate. Pagsakay sa dyip, matatan’aw sa luwas an pirilikat-pikat san mga ilaw, an mga tawo na pakadto-pakanhi.  Sa sulod san dyip, sagmak san mga namagpaka-ingkod an mga pinamakal.  Sa ospital, natatan’aw san pasyente na nakahigda an mga bitay na parol sa kwarto. Mahod nababati man an mga kanta na pangPasko sa  pasilyo o sa bintana.

Daghan an nadadagka man kunta magselebrar, maski diri nag’ud maka-irog san selebrasyon san kadaghanan. Dini sa Bulusan, mayon sini.  Sugad halimbawa kun (gahuyon ta siya na si) Inoy Tagoy, sayo na parauma.  An gana niya sa maghapon, tama man hamok sa parauso san pamilya nira na mag-asawa, nan sin upat na kabataan. Sa saday na ingod na kanira in-aataman para sa tagsadiri, may nakukuwa sira na padiyo-diyo na ulab, sulihon, o isuruli. Kulang nag’ud sin para sa ibarag’o sin bado maski niyan na Pasko.  An bitay sa balay nira, di’ man mga sabong, kundi mga rineras nan rerason na karagumoy na himu’on na kalo. Daranon sira sini intero: an asawa ni Inoy Tagoy, an kabataan, nan si Inoy Tagoy mismo, pakapamunay niya kun naabot pa hamok.

Hali sa uma, nalugsad sira sa kanira balay dini sa piliw san baybayon.  Bunugsok man hamok sira dini, matapos hawanon an mga nakaulang na bariw.  An saday nira na balay, an mga kadailan puro man ha’k hali sa uma, batog sa mga harigi na amislag, sa mga kalabaan na patong, sa bubong na anahaw, nan sa lunob na palakpak.

An kanira paniribot-sibot, di’ man nagbabag’o, magPasko o diri. Kun sa kadaghanan na balay siribot san taramo nan pakaradto sa simbahan, si Inoy Tagoy nan san kaniya kabataan, burungyod hali sa uma, nag-iisip man ha’k san pamunay nan pagharampang sa panigab’i.  Buwas, sayo gihapon na ordinaryo na adlaw.

___________________

Titulo: Homeward Bound
Nagsurat: Paul Simon
Taon: 1965

Ini na kanta, malin manungod sin sayo na musikero na solo. Sa kaniya pagkurukanta kun diin-diin, nakadara siya sin pag-aling-aling sa mga tawo na namumundo o napapagal.  Sugad siya sin misyonero na naglilihos-lihos. Kun naruruyagan an kaniya kanta, badi may nakaapresyar man, napalakpak.

Kun human na an kaniya paglihos-lihos, bitbit na naman niya an kaniya gitara nan diyo na gamit, pakadto naman kun diin, o pauli sa kaniya istaran.

Diri aram san mga namagbati kaniya, siya mismo, kaipuhan man sin mag-aaling, kay siya man nalalangkag, namumundo. Paraaling siya, o entertainer. Kun may naaling san kaniya kanta, bilog na an kaniya misyon.  Sa naaling, dako ini na bagay. Sa musikero, sayo man hamok na ordinaryo na adlaw.

Baragat sa Pasko

Sugad san mga nakaagi na taon, tipaPasko na, di’ pa gihapon nauutob an plano ni Pater nan si Baladok para sa medya notse.  Sugad san mga nakaagi, didto sira sa piliw san tinampo na-iisip sin solusyon.

‘Aw, ho, Pale, malin nag-arabot-abot na an mga bakasyunista na dini maPasko…’

‘Ma’o, ha? Malin si Bagrot ini na nag-abot, ho, inkukuog san lata san biskwet, hataas liwat an takon san sandal. ..’

‘Bulegs, Pale, bulaghaw niyan an buhok…namanà man ada ini sa Manila?’

‘Na lalaki…mag-ano man na pamanà…? Kolor yo’n sa buhok…’

‘Di grabi an ruyag nira Inoy Dikoy niyan, ha, kay nagbaragat na naman an bilog niya na pamilya…San arin yadto si Pintog nan si Piswit, nag-arabot man, guyod-guyod an mga kabataan nan mga insaw’an…’

‘Awh, kun wara kami sini pag-brek, kaupod kunta ako do’n sa baragat…’

‘Tsk, mabatog ka na naman, na kami ugang so’n an magkalab-tim sadto…’

‘Pwera karaw, nagkapira man niyan na pasko an bilog nag’ud an kaogmahan, ha?’

‘Halimbawa…?’

‘Si ku’an…dati na senador Predi, kay pinauli na si Yubert, di’ trangkilo…’

‘Aw, ma’o, para kay kairo man daw ni ku’an, ha? Ni….Lau…’

‘Tsk, si’apo ta na yo’n.  Pan’o so’n na bagaw san mga huwes, wara man ngay’an sala…’

‘Pareho man sadto na si Tihangke, pinatawad kay naluoy man ada an mga huwes sadto…’

‘Ma’o man yadto si Haloslos…makaluluoy man sa presuhan…’

‘An senador na si Tri…’

‘Aw, yo’on iba man yo’n…An inpapahali so’n wara na, di’ pwede na man umuli…’

‘Iya yo’n na heneral na nangalit nganyan sin tres syentos milyones? Akay man pinauli na?’

‘Si Garcia? Aw, kay binahinan na man an korte sin katunga…aw kulang na katunga, san kinalit niya, di’ naluoy man…?’

‘Kun sabagay, dapat man nag’ud kaluy’an ta an mga makaluluoy.  Patawadon ta na sira, magkasarayo na kita…’

‘Ikaw ‘gud, Pale, kun iba na, makahihibi ka magpayt…’

‘May sayo pa ngay’an na pinamaskuhan man san korte niyan na tipaPasko…’

‘Sin’o?’

‘Si Imelda.  Inuli na kaniya an sayo niya na balay na kinumpiskar san gobyerno.  Bagaw san mga huwes, di’ man ngay’an kinalitan…’

‘Atog…mayad ngani kay mga maaramon ini na mga huwes ta niyan.  Marasa pa yadto na mga dati na huwes kay malin mga mumungon…’

‘Ay, ba’daw, ayaw sin kalabot san di’ ka nagsarabot… Nano na an plano ta na pagbuno ayam buwas?’

‘Aw, kaya ngani kita uya sa luwas, kay kun may malagalag do’n, paytun ko sini na balitang…’

‘Aw, bagaw ko man saimo, may ataman ka…’

‘Sin’ na Inggo?’

Regalo sa Pasko

Bagaw ko, tutal Pasko, regaluhan ko man daw an sadiri ko.

Nag-isip-isip ako kun nano an di’anis.  Kun pagkaon, badi di’ man mag-awat, kun pagbutangan sa pidyider, magpara-brawn’at.  Ambot puman’os. Kun bado, malin di’ man nag-aawat, kay kun ginaganahan magkaon, nasu’ot; kun pirmi wara suda, nahaluga. Nawawara pa sa uso.  An alahas man, kun habo mahold’ap o ma-isnats, badi di’ man ha’k maisul’ot.

Mayad ada, bagaw ko, sarakyan, kay pakatsuhan na, solusyon pa sa trapik.

May tolo ako na napili.

1) Yate. May makina ini na Singer, pwede  zigzag, pwede man tadong an dalagan. San panahon ni Gloria, pwede ini suratan san mga pangarap mo sa buhay nan ipaanod sa Pasig.  Kun madampig sa palasyo, dako an pag-asa mo. Nakaduong ini niyan sa ako pribado na pantalan (retrato sa itaas).

2) Berlina na pang isports.  Bagaw environment-friendly ini.  Diri gasolina, pisu hamok an gamit, madalagan ini.  An lawas sini, isponsor san Del Monte, Ligo, Master, nan 555. An gulong, himo san Bantex, kaya masarig, diri basta nauuras. Nakaparada pa ini niyan sa iskaparate san paratinda (retrato sa to’o).

3) Berlina na pang-pamilya. An gahoy sini, double-cab na berlina na pwede ipasada kun kulang an sarakyan sa mga panahon na sugad sini na tipaPasko.  Erkondisyon man ini, an bagaw erkontinyus, kay diri namamatay an hangin, pirmi makusugon.  Nikelado man an kaha, na inisponsor san Darigold, Liberty nan Milkmaid. Nakaparada man ini niyan sa dati na paradahan san Alatco (retrato sa wala).

San nayntintaklaon, maski kami mga budit-budit pa, di’ mi man kinaan’dan an pagmaw’ot sin mga regalo, lalo na an regalo na himo sa mga pabrika, sugad baga san robot o mga badil-badilay.  Kun may bag’o na kamiseta na binakal sa sitseriya san taga-Gubat, mayad na, kay kun diri, matagan ha’k sin baynte-singko na itaratsi’an, maogmahon na. Kun tinatalaw maperde, binabakal na hamok sin kitkit sa kitkitan, basi pa kun makuwa an premyo na pabutog.

Dara san mga naiimod sa telebisyon, maski an kabataan niyan, iba na man an gusto.  Batog sa mga robot, badi kaurupod na sa mga gusto an sugad san selpon.  Si’apo kun diri bag’o an sul’ot, basta makasunod sa uso na uyagan.

Ma’o man ini an resulta san mga ilaw nan sabong na daghanon sa mga tindahan nan inpaparahulit-hulit sa telebisyon. Epektibohon na kampanya, kaya ngani kun yadto ka sa Divisoria halimbawa kahapon nan kangina, nasarihan mo man kunta an literal na kahulugan san hindi mahulugang karayom na si’ok sa kadaghan san tawo na namakal, na kun reparuhon pa, an pinamagbakal (nan inpapatinda man), mga bagay na di’ man ‘gud pag-iinteresan pagbakala kun diri hamok san kagustuhan na may mairegalo, maski nano hamok.

Kun may mahatag sa ako, gusto ko kunta, di’ na man suru-sakayan na papel o koro-kotsehay na lata.  Maski yano hamok, an kaya san mahatag, nan magagamit ko, na diri ko ipiliw o ipanghatag man, matapos maresibi.

Medya notse

San arin yadto, may pinang-alaw na kolonya sin mga iskwater sa harani san Manila. Sa karaging na nangyari, may nagkakurulugan.

Wara pag-awat batog sadto, an erestorya naman, an manungod sa bagaw reproductive health, na kun diri na pagparapaburungon, wara iba kundi an pagkontrol san pagdaghan san ato populasyon.

Sugad san paurunit san pagpahali san mga iskwater, ini na istorya  manungod sa populasyon bunarahin man sin opinyon.  Malin an posisyon san mga obispo, binase sa kun may paagi na mapugol an pagburod, mas magdadaghan an parabas sa aktibidad na sekswal. Mayon pa ada liwat sin mga paagi na haros kapareho na san aborsyon.

An gusto ada san mga obispo, magpugol hamok sin mayad an kada Pilipino. Ibase hamok nganyan an mga aktibidad sa tukdo san simbahan.  Para kay daghanon man ‘gud kalain san mga pagkukuntinwaran.  Sa mag-arasawa, sige an ngaralas kun akay an mga kawaraon nganyan, ma’o pa an daghanon mangabataan.  Kun an panimbangan o equation sugad sini, kaipuhan na man nag’ud sin ayuda an sitwasyon, kay mas daghan an mag-arasawa na kawaraon, o dahil daghan an kawaraon, daghan an kawaraon na mag-aarasawa man.  Sa mga kabataan, masakit man ini ipasunod, kun iisipon an parabas na midya, an maluya na na impluwensya san iskwelahan nan simbahan, nan san mga magurang na siribot man sa pagpakabuhay. Mayon man sin mga babaye na nagsusunod hamok sa asawa. Kun nangyayari an pagburod na diri intutuyo, badi an kakadtu’an manta, aborsyon, na dahil bawal dini sa ato, pinamaghimo na hamok sa piliw-piliw. Na dahil patago, mas delikado. Kun kawaraon an magurang, an kabataan, magdadaragko man sa kawaraon, nan magpapadagos sini na turu-taririk, o cycle.

Grabe liwat an kakulangan sa mga kaipuhan, batog sa espasyo na bugsukan, kaya ngani maski diin na hamok naburugsok.  Maski dini sa Bulusan, sigi pa an daghan san mga balay doon sa piliw san dagat nan san mga salog.  Kulang man an trabaho na kaya maghatag sin delihensya na ikatapar sa pangaipo sa pagkaon, pagpaadal, nan pagpabulong. Diri na ngani dini in-uupod an manungod sa pagyamit nan sa pag-aling-aling man. Kun daghan an kabataan, an diyo na kakayahan san mag-asawa, lalo nakulang. Kun makadanon pag-utod sini ini na pagkontrol san populasyon, dapat ini suportaran, diri pag-ulangon. An angay kontrahon, an mga himo nan sistema na nagpapakusog sa dati na na makusog, nan nagpapadaghan pa san mga maluya. Dini na hamok gamiton an panahon, kwarta, o kusog.

Kun iba na, mahod nalilim’tan na an iba na kinaluy’an, di’  man nag’ud kulang sin kabasulan.  Aram na bawal magbugsok, mapirit magbugsok basi bayadan.  Pag-upras, ini na pag-uru-iskwater, nagiging delihensyahan na uga’ng.  Imbes na pagparabarasulon hamok an iba, magtaga-iban man kunta san puruyungko, di’ hamok san mga full-time na para-puyungko, kundi hasta sadto na malin diri man seryoso san paghanapbuhay, na daghan pa an oras sa katutungag.

An kabataan ta, kaipuhan sin pangataman batog san sira saragday pa, hanggan maging handa kun sira mamagsolo na man sa kanira paglakaw. Kaupod na dini an mga okasyon sin huru-harampang san pamilya, sugad sini na medya notse.

Eleksyon kun Disyembre

Mga sugad sini, magboborotohan an magkakralase sa elementari nan sa hayskul sa Bulusan. Magdedesisyon kun 1) nano an ihanda sa Krismas parti, nan kun tagpira an balor san mga regalo para sa ektsens gip.

An mga nominado, badi 1) pansit 2) bihon 3) ispagiti 4) makaroni. Kun sanwits, an palaman na nominado, 1) mantekilya 2) b0nay 3) sanwits pred. An inumon na pagpipili’an, 1) payn’apol dyus 2) kok nan orens. An panulsihan, 1) buko salad 2) pudding 3) mamon-mamon. An kantidad san isurulod sa kahon na pangregalo, diri mamenos sa 1) baynte’singko 2) salapi 3) piso.

Ungod ini na eleksyon, wara sin anomaliya, wara sin barakalan sin boto, wara haradukan, wara arambusan. Seryoso, yano nan sibilisado na pagdesisyon base sa gusto san kadaghanan. Kunsabagay, naiimpluwensya an resulta, kun halimbawa, madeskubre na si Nonito ngay’an makahatag sin daghan na silot, badi manggana an buko salad.  Kun si Recto nan si Amadeo magboluntad pagkagod, mapipili ada an pudding.

Puro eksaytid an kabataan. Taraski pakahuman san parti, pag-uruli, an baragat gihapon, pakaBag-ong Taon na. Syempre, di’anison man pagpaabuton an petsa san okasyon.

Akay daw haros puro imported an mga pagkaon na gusto ihanda? Pwede man binamban, ginat’an, binut’ong, hinolen-holen, paladosdos. Badi masugad an maestra, o maski an kabataan, ba’adaw, mayon man so’n sa balay, diri ada angay na palainan na man?  Badi masugad an maestra, parte man ini san kanira pakaaram, pagdiskubre san iba na kultura. Badi diri ta aram, may bungto man sa Italya o sa Amerika na, kun tipapasko, nagboborotohan man an kabataan san ihanda sa kanira Christmas party: binowt’owng, sinapowt, or eybows? Tsamal or linukey?

Ini na okasyon, parte san kinaan’dan sa eskwelahan na kalalangkagan kun mawara. Ambot kun may pagbabag’o sa kabataan niyan, pwera san kantidad na ‘1) baynte’singko 2) salapi 3) piso’. Kay sadto san nayntintakla’on san kami nagsari sini na Krismas parti, an kaogmahan mi, batog sa daranon pagtaramo, nan urupod na karaon. Ma’o man ini an sayo san amo pagdudumdumon kun kami magkabaragat gihapon sa maabot na panahon, makalihis an pira na dekada, o pira na Pasko, batog sadto.

20. Panahon Sa Bote

Kun naabot na an Disyembre, an dalagan san isip san kadaghanan, pakadto na sa Pasko.  Kun mga tinampo, nariliko intero pakadto sa sayo na direksyon. Kun sa tubi, intero na awas hali sa bulod, nagtatarapo didto sa dagat. Bagaw liwat sa kanta, ma’o na ini an ti’ugmahi na panahon san taon.

Sa pag-irisip san selebrasyon, maski puru-pan’o, may nagkakabirilog na plano; kun nano an ihanda, kun nano man an mga pamasko. Depende sa kakayahan, badi kun susukulon, parareho man gihapon an abot san kaogmahan.

Sa butnga san kaogmahan, kun iba na, diri nalilikayan an pagsugad, ‘Ba’adaw, kun uya man kunta si ku’an…’, bilang pagdumdom sa kun sin’o na gusto kunta kabahin, para kay wara na, niyan.

Para sa ako, o badi nasabi ko na ini, an pag-selebrar san Pasko, diri san Tagkalagan, an panahon san paggahoy sayo-sayo, o pag-roll call, kun sin’o an uya pa basi maging kabahin san selebrasyon. Syempre, an dara sini na kaisipan, pagkatimli, labi kun an nasabong sa isip, niyan pa hamok na taon paghali.

Pangbubukadon an mga kaban, hahanapon gihapon an mga naresibi na Krismas kard. Isunod pagbukada an mga album san mga retrato, hihinayudon gihapon.  Ma’o ada ini an dahilan kaya namagparetrato? Pakapanghanipa, masugad gihapon sin, ‘Mala pa hamok…’

Para kay sayo ini san ato mga gurut. Diri ta aram kun nano an masunod na mangyayari, kun kan’o, kun sira sin’o.  May mga panahon na an di’anis ta na namati’an, haros gusto ta na gap’tan: ibutang sa silupen nan balighuton, o ibutang sa bote nan takupan sin huguton, basi diri mawara, basi pirmi ta kaupod.  Silhagon hamok an sulod san bote, sa maiimod ta makabalik gihapon kita didto sa panahon na ato ginap’tan.

Para kay wara man sini.  Maski grabe na an dunong san iba sa ato, diri pa ini naiimbento.  Kunsabagay, mayon man sin nakaisip sini.  Kun nakabasa ka san istorya ni Harry Potter, badi pareho ini san bagaw didto pensieve ni Dumbledore, an butangan niya san kaniya panumduman sa isip, basi maitago sa iba, nan diri mawara.

Halimbawa, bagaw sa Bulusan, di’ man sa pag-ayo, maging posible na makabutang kita sin panahon sa bote, arin na panahon san ato buhay an pipili’on ta? Malin mapagal kun daghanon an pagpipili’an basi makapili sin sayo.  Halimbawa Pasko, arin na Pasko na unagi an pipili’on ta ibutang sa bote?

_____________

Titulo: Time In A Bottle
Nagsurat: Jim Croce
Taon: 1972

 

Ini na kanta, di’anis an liriko sa yano na melodiya nan magaan na pagkanta.  Sugad sin himno para sa pagkamoot na kaya bumalatas sin panahon.  An konsepto san bote na naglulutaw sa dagat, sugad sin bagay na diri apektado sin maraot na panahon, maski diri man gihapon garantisado an bagaw pagka-imortal.  Pan’o kun darahon san balod nan ibadol sa piliw sin naglalabay na bapor? Pan’o kun idampig sa sayo na baybayon nan maagihan sin kun sin’o nan abrihan an takop?

If I could make days last forever
If words could make wishes come true
I’d save everyday like a treasure and then
Again, I would spend them with you

Para kay kun ungod ada an pagkamoot, maski makaluwas pa sa bote, mahanap gihapon sin paagi na makakadto sa luyo na panahon, kay ini nganyan, wara sin tu’ig na oras.  Pirmi kulang.

But there never seems to be enough time
To do the things you want to do once you find them
 I’ve looked around enough to know
You’re the one I want to go thru the time with

 

______________________

AYAW PAGLILIM’TI: Sa may mga kumple’anyo tabi niyan na bulan, Meri Bertdey!